هزینه کتاب کنکور برای یک سبد ۷ جلدی کتاب تست درس‌های اختصاصی رشتهٔ تجربی، از ۱٫۲۴ میلیون تومان در مهر ۱۴۰۰ به ۱۵٫۴۹ میلیون تومان در مهر ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی حدود ۱۲٫۵ برابر. حداقل دستمزد در همین مدت ۶٫۳ برابر شد. مزد پایهٔ یک ماه که در ۱۴۰۰ پانزده جلد کتاب تست میخرید، حالا هفت جلد و نیم می‌خرد.
برای این مقایسه، همان هفت کتاب را با همان عنوان و از همان ناشر در دو سال کنار هم گذاشتیم. قیمت‌های ۱۴۰۰ از ثبت رسمی هر نوبت چاپ آمده و قیمت‌های ۱۴۰۵ از قیمت پشت جلد چاپ امسال. پایین‌تر روش کار، منبع هر عدد و محدودیت‌های مقایسه را هم آورده‌ایم.
هزینه کتاب کنکور در ۱۴۰۰ و ۱۴۰۵ چقدر بود؟
همان هفت کتاب در مهر ۱۴۰۰ روی هم ۱٬۲۴۲٬۰۰۰ تومان قیمت پشت جلد داشتند و چاپ ۱۴۰۵ آن‌ها ۱۵٬۴۹۰٬۰۰۰ تومان است. اعداد اصلی این مقایسه:
- قیمت سبد ۷ جلدی: ۱٬۲۴۲٬۰۰۰ تومان در مهر ۱۴۰۰ و ۱۵٬۴۹۰٬۰۰۰ تومان در مهر ۱۴۰۵؛ ۱۲٫۵ برابر.
- حداقل مزد پایهٔ ماهانه: ۲٬۶۵۵٬۴۹۵ تومان در ۱۴۰۰ و ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان در ۱۴۰۵؛ ۶٫۳ برابر.
- سهم سبد از مزد یک ماه: ۴۷ درصد در ۱۴۰۰ و ۹۳ درصد در ۱۴۰۵.
- روزهای کار برای خرید سبد: حدود ۱۴ روز در ۱۴۰۰ و حدود ۲۸ روز در ۱۴۰۵.
در ۱۴۰۰ مزد یک ماه بیش از دو برابر قیمت کل سبد بود. در ۱۴۰۵ این دو تقریباً هم‌اندازه‌اند و خریدن سبد، تقریباً همهٔ مزد پایهٔ یک ماه را می‌گیرد.
این «سبد کامل» کتاب کنکور شامل چه کتاب‌هایی است؟
سبد ما هفت جلد کتاب تست جامع از یک ناشر پرفروش کمک‌آموزشی (خیلی سبز) برای چهار درس اختصاصی تجربی است: زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک و ریاضی. کتاب تست جامع یعنی کتابی که تست‌های هر سه پایهٔ دهم، یازدهم و دوازدهم را یک‌جا دارد و برای مرور سال کنکور نوشته شده است.
قیمت پشت جلد هر جلد در مهر ۱۴۰۰ و در چاپ ۱۴۰۵:
- زیست‌شناسی جامع، جلد ۱ (پرسش‌ها): ۱۵۵ هزار تومان در ۱۴۰۰؛ ۲٬۲۷۰ هزار تومان در ۱۴۰۵.
- زیست‌شناسی جامع، جلد ۲ (درسنامه و پاسخ): ۲۳۱ هزار تومان؛ ۲٬۲۷۰ هزار تومان.
- شیمی جامع، جلد ۱: ۱۸۸ هزار تومان؛ ۲٬۴۰۰ هزار تومان.
- شیمی جامع، جلد ۲ (پاسخ): ۱۴۶ هزار تومان؛ ۲٬۴۰۰ هزار تومان.
- فیزیک جامع رشتهٔ تجربی: ۱۸۲ هزار تومان؛ ۲٬۱۵۰ هزار تومان.
- ریاضیات تجربی جامع، جلد ۱ (سوال و درسنامه): ۲۱۰ هزار تومان؛ ۲٬۱۰۰ هزار تومان.
- ریاضیات تجربی جامع، جلد ۲ (پاسخ): ۱۳۰ هزار تومان؛ ۱٬۹۰۰ هزار تومان.
انتخاب این ناشر به معنی توصیه یا نقد آن نیست. دلیلش این بود که برای هر چهار درس مجموعهٔ کاملی دارد و قیمت هر دو سالش را میشود دقیق ردیابی کرد. اگر سبد را از ناشر دیگری بچینید، عددها کمی فرق می‌کند، اما روش حساب همین است.
قیمت‌ها از کجا آمده‌اند؟
- قیمت‌های ۱۴۰۰: قیمت پشت جلدی که ناشر هنگام ثبت هر نوبت چاپ در سامانهٔ خانهٔ کتاب و ادبیات ایران اعلام کرده است. برای هر جلد، نوبت چاپِ نزدیک به مهر ۱۴۰۰ را برداشتیم؛ مثلاً زیست‌شناسی جامع، نوبت چاپ ۳ مهر ۱۴۰۰ با قیمت ۱٬۵۵۰٬۰۰۰ ریال و فیزیک جامع تجربی، نوبت چاپ ۳ مهر ۱۴۰۰ با قیمت ۱٬۸۲۰٬۰۰۰ ریال.
- قیمت‌های ۱۴۰۵: قیمت پشت جلد چاپ ۱۴۰۵ (ویژهٔ کنکور ۱۴۰۶)، پیش از تخفیف، در کتاب‌فروشی‌های آنلاین؛ مثلاً زیست‌شناسی جامع جلد اول، شیمی جامع جلد اول و پاسخ ریاضیات تجربی جامع. ثبت چاپ‌های ۱۴۰۵ در سامانهٔ خانهٔ کتاب هنوز کامل نشده است.
- شابک یکسان: پنج جلد از هفت جلد در هر دو سال شابک یکسان دارند. دو جلد (زیست جلد ۲ و ریاضی جلد ۱) شابک تازه گرفته‌اند و با عنوان معادلشان در چاپ ۱۴۰۰ مقایسه شدهاند.
حداقل دستمزد ۱۴۰۰ و ۱۴۰۵ چقدر بود؟
حداقل مزد پایهٔ ماهانهٔ کارگران در ۱۴۰۰، ۲٬۶۵۵٬۴۹۵ تومان بود و در ۱۴۰۵، ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است. هر دو عدد از حداقل مزد روزانهٔ مصوب شورای عالی کار، ضرب در ۳۰ روز به دست آمده‌اند:
- ۱۴۰۰: حداقل مزد روزانه ۸۸۵٬۱۶۵ ریال، یعنی ماهانه ۲۶٬۵۵۴٬۹۵۰ ریال (جدول حقوق و دستمزد ۱۴۰۰).
- ۱۴۰۵: حداقل مزد روزانه ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال، یعنی ماهانه ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال (بخشنامهٔ تعیین حداقل مزد ۱۴۰۵).
ما فقط مزد پایه را حساب کردیم. کارگر حداقل‌بگیر مزایایی مثل بن یا کمک‌هزینهٔ اقلام مصرفی خانوار هم می‌گیرد که دریافتی هر دو سال را بالاتر می‌برد. مزد پایه ساده‌ترین معیار مشترک بین دو سال است.
با یک ماه حداقل دستمزد چند کتاب کنکور میشود خرید؟
با مزد پایهٔ یک ماه در مهر ۱۴۰۰ می‌شد حدود ۱۵ جلد از این کتابها خرید و در مهر ۱۴۰۵ حدود ۷٫۵ جلد. یعنی قدرت خرید کتاب تست با حداقل دستمزد در پنج سال نصف شده است.
- میانگین قیمت هر جلد: ۱۷۷ هزار تومان در ۱۴۰۰ و ۲٫۲۱ میلیون تومان در ۱۴۰۵.
- تعداد سبد کامل با مزد یک ماه: ۲٫۱ سبد در ۱۴۰۰ و ۱٫۰۷ سبد در ۱۴۰۵.
- روزهای کار برای خرید سبد: ۱۴ روز در ۱۴۰۰ و ۲۸ روز در ۱۴۰۵.
برای خانواده‌ای که فقط یک درآمد حداقلی دارد، این یعنی تقریباً همهٔ مزد یک ماه فقط برای کتابهای چهار درس؛ آن هم بدون درس‌های عمومی، کلاس، آزمون آزمایشی و هزینهٔ زندگی.
چرا قیمت کتاب تست کنکور دو برابر دستمزد بالا رفت؟
بخشی از افزایش به قطورتر شدن کتابها برمیگردد، اما حتی قیمت هر صفحه هم حدود ۱۰ برابر شده است؛ یعنی خیلی بیشتر از رشد ۶٫۳ برابری دستمزد.
- کتابها قطورتر شدهاند: زیست‌شناسی جامع جلد ۱ در مهر ۱۴۰۰، ۴۳۶ صفحه بود و چاپ ۱۴۰۵ آن ۶۲۸ صفحه است.
- قیمت هر صفحه هم ۱۰ برابر شده: همین کتاب از حدود ۳۵۵ تومان برای هر صفحه به حدود ۳٬۶۱۵ تومان رسیده (۱۰٫۲ برابر). پاسخ ریاضیات تجربی هم از ۳۲۵ تومان به حدود ۳٬۱۰۵ تومان در هر صفحه رسیده (۹٫۶ برابر).
- کاغذ و چاپ گران‌تر شدهاند: کاغذ یکی از بزرگ‌ترین هزینه‌های کتاب چاپی است. عددهای گرانی کاغذ را در مطلب گرانی کاغذ و قیمت کتاب آورده‌ایم.
- قیمت حتی در یک سال هم جهش می‌کند: نوبت چاپ ۲۳ مرداد ۱۴۰۰ زیست‌شناسی جامع جلد ۱، ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ ریال قیمت داشت و نوبت چاپ ۱۳ شهریور همان سال، با ۴۰ صفحهٔ بیشتر، ۱٬۵۵۰٬۰۰۰ ریال؛ ۴۸ درصد گران‌تر در کمتر از یک ماه.
چطور هزینه کتاب کنکور را کم کنیم؟
مؤثرترین راه، خریدن کمتر اما هدفمندتر است: برای هر درس یک منبع تست، به‌علاوهٔ منابع رایگان و نسخه‌های ارزان‌تر. چند راه عملی:
- برای هر درس فقط یک کتاب تست جامع بخرید. منبع دوم برای همان درس هزینه را دو برابر می‌کند، در حالی که معمولاً وقت حل کردن هر دو نمی‌رسد.
- تمرین را با منابع رایگان شروع کنید. سازمان سنجش دفترچههای سوال و کلید کنکورهای سراسری را منتشر می‌کند و این سوال‌ها بهترین تمرین برای شناختن سبک آزمون‌اند.
- کتاب دستدوم یا مشترک بخرید. با دوستان هم‌رشته یک دوره را تقسیم کنید یا چاپ سال قبل را بخرید، به شرط اینکه با کتاب درسی فعلی هم‌خوان باشد.
- زودتر بخرید. همان‌طور که دیدید، قیمت پشت جلد بین دو نوبت چاپ هم بالا می‌رود.
- سراغ جزوهٔ PDF معلم‌ها بروید. جزوهٔ دیجیتال هزینهٔ کاغذ، چاپ و پخش ندارد؛ برای همین مؤلف می‌تواند آن را ارزان‌تر از نسخهٔ چاپی بفروشد.
- نسخهٔ قانونی بخرید، نه کپی تلگرامی. فایل‌های غیرمجاز ممکن است ناقص یا قدیمی باشند و درآمد مؤلفی را که برای نوشتن کتاب زحمت کشیده از بین می‌برند.
معلم‌ها و مؤلف‌ها در این وضعیت چه کاری می‌توانند بکنند؟
معلمی که جزوه یا مجموعه تست خودش را دارد، می‌تواند آن را به‌صورت PDF مستقیم به شاگردانش بفروشد؛ بدون هزینهٔ کاغذ و چاپ و با قیمتی که برای خانواده‌ها قابل‌تحمل‌تر است.
بایداکس (BuyDocs) برای همین کار ساخته شده است. فروشنده لینک صفحهٔ محصولش را به شاگردانش می‌دهد و هر خریدار نسخهٔ واترمارکشدهٔ مخصوص خودش را می‌گیرد، با مشخصات همان خریدار روی صفحه‌ها. اگر فایلی در تلگرام پخش شود، معلوم است از نسخهٔ کدام خریدار بوده است. از هر فروش ۷۰ درصد به کیف پول فروشنده می‌رود و محصول رایگان کارمزدی ندارد.
برای راهکارهای بیشتر، جلوگیری از پخش جزوه در تلگرام را بخوانید یا جواب سوال‌هایتان را در پرسش‌های متداول بایداکس ببینید.
این مقایسه چه محدودیت‌هایی دارد؟
- فقط درس‌های اختصاصی: درس‌های عمومی (ادبیات، عربی، دینی و زبان) در سبد نیستند؛ با آن‌ها هزینهٔ واقعی بیشتر میشود.
- قیمت پشت جلد، نه قیمت خرید: کتاب‌فروشی‌های آنلاین در ۱۴۰۵ روی این کتابها حدود ۱۶ تا ۲۰ درصد تخفیف می‌دهند. تخفیف‌های ۱۴۰۰ را در دست نداریم، پس قیمت پشت جلد را با قیمت پشت جلد مقایسه کردیم.
- یک ناشر: ناشران دیگر قیمت‌های متفاوتی دارند؛ این سبد نمونه است، نه میانگین بازار.
- مزد پایه: با مزایای قانونی، دریافتی کارگر در هر دو سال بیشتر از مزد پایه است.
سوالات متداول
هزینه کتاب کنکور تجربی در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
هفت جلد کتاب تست جامع یک ناشر برای زیست، شیمی، فیزیک و ریاضی در چاپ ۱۴۰۵ روی هم ۱۵ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان قیمت پشت جلد دارد. با تخفیف کتاب‌فروشی‌ها کمتر میشود و با کتابهای درس‌های عمومی بیشتر.
حداقل دستمزد ۱۴۰۵ چقدر است؟
حداقل مزد روزانهٔ کارگران در ۱۴۰۵، ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال است که برای ۳۰ روز، مزد پایهٔ ماهانه را ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان می‌کند. مزایایی مثل کمک‌هزینهٔ اقلام مصرفی خانوار جدا از این عدد پرداخت میشود.
با حقوق یک ماه کارگر چند کتاب کنکور میشود خرید؟
با مزد پایهٔ یک ماه در مهر ۱۴۰۵ میشود حدود ۷٫۵ جلد کتاب تست جامع خرید، در حالی که همین مزد در مهر ۱۴۰۰ حدود ۱۵ جلد میخرید. یعنی قدرت خرید کتاب کنکور با حداقل دستمزد نصف شده است.
چرا کتابهای کنکور اینقدر گران شدهاند؟
قیمت پشت جلد کتابهای تست کنکور از مهر ۱۴۰۰ تا مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۲٫۵ برابر شده و بخشی از آن به قطورتر شدن کتابها برمیگردد. حتی قیمت هر صفحه حدود ۱۰ برابر شده و گرانی کاغذ و چاپ یکی از دلایل آن است.
ارزانترین راه تهیه منابع کنکور چیست؟
ارزانترین راه این است که برای هر درس فقط یک کتاب تست بخرید، تمرین را با دفترچههای رایگان کنکورهای قبلی شروع کنید و کتاب دستدوم، مشترک یا جزوهٔ PDF قانونی را جای چند منبع گران بگذارید.
اگر معلم یا مؤلف هستید و جزوه یا مجموعه تست خودتان را دارید، میتوانید آن را با قیمتی منصفانه و بدون هزینهٔ چاپ به شاگردانتان برسانید. در بایداکس فروشنده شوید تا هر خریدار نسخهٔ واترمارکشدهٔ مخصوص خودش را بگیرد.