برای فروش کتاب الکترونیکی در طاقچه یا فیدیبو معمولاً از مسیر ناشر می‌گذرید: طاقچه برای نویسنده‌ها نشر سنجاق را دارد و فیدیبو فقط با ناشر دارای پروانه قرارداد می‌بندد. اپلیکیشن خواننده می‌آورد و سهمی از فروش برمی‌دارد. در فروش مستقیم، قیمت و رابطه با خریدار دست خودتان است، ولی خواننده را هم خودتان پیدا می‌کنید.
این راهنما برای نویسنده، مترجم یا معلمی است که کتابش آماده است و نمی‌داند نسخهٔ الکترونیکی را به کدام سمت ببرد. شرایط هر اپلیکیشن از صفحهٔ رسمی خودش نقل شده و تاریخ صفحه هم کنارش آمده، چون این شرایط ثابت نمی‌ماند. برای انتخاب بین ناشر و فروش بدون ناشر، ناشر یا فروش مستقیم؟ راهنمای مؤلفان را بخوانید. آماده‌سازی فایل و قیمت‌گذاری هم در راهنمای فروش مستقیم کتاب الکترونیکی آمده و اینجا تکرار نمی‌شود.
انتشار کتاب در طاقچه برای نویسندهٔ بدون ناشر چطور است؟
نویسنده‌ای که ناشر ندارد، برای انتشار کتاب در طاقچه معمولاً سراغ نشر سنجاق می‌رود؛ ناشری که وابسته به خود طاقچه است. طبق راهنمای انتخاب ناشر در وبلاگ طاقچه (مهر ۱۴۰۴)، سنجاق کتاب را برای انتشار آماده میکند و گرفتن مجوزهای متن و جلد از ارشاد هم جزو خدماتش است.
همان صفحه این شرایط را برای نویسنده‌های سنجاق نوشته است:
- سهم نویسنده با عبارت «اختصاص ۵۰ درصد از سهم فروش در طاقچه» آمده است.
- تسویه ماهانه است و نویسنده پنلی اختصاصی برای دیدن فروش میگیرد.
- کل مراحل حدود سه ماه طول می‌کشد. برای کتابی که قبلاً با ناشر دیگری مجوز گرفته، انتشار در طاقچه حدود دو تا سه هفته زمان می‌برد.
عبارت «۵۰ درصد از سهم فروش» را پیش از قرارداد دقیق بپرسید. باید روشن شود این نیمه از قیمت کتاب حساب میشود یا از مبلغی که بعد از کسر سهم اپلیکیشن باقی می‌ماند. فرق این دو در درآمد ماهانه کم نیست.
فروش کتاب الکترونیکی در فیدیبو برای نویسندهٔ مستقل ممکن است؟
بهصورت مستقیم، نه. صفحهٔ همکاری فیدیبو صریح نوشته که فقط ناشران رسمی و دارای پروانهٔ نشر می‌توانند همکاری کنند و برای ناشرمؤلف قرارداد تنظیم نمی‌شود. پس برای فروش کتاب الکترونیکی در فیدیبو، کتاب باید از طریق ناشری با پروانهٔ نشر عرضه شود.
ناشر برای شروع، تصویر پروانهٔ نشر و فهرست آثار منتشرشده‌اش را می‌فرستد. بعد از بررسی مدارک قرارداد امضا میشود و ناشر به پنلی دسترسی پیدا میکند که در آن کتاب بارگذاری میکند و گزارش فروش می‌بیند. طبق همین صفحه، قیمت را ناشر تعیین میکند و فیدیبو نسخهٔ دیجیتال کتاب‌ها را رمزگذاری میکند تا محتوا کپی نشود.
اندازهٔ این قفسه را هم در نظر بگیرید. فیدیبو در گزارش محبوب‌ترین کتاب‌های ۱۴۰۳ (خرداد ۱۴۰۴) نوشته که در آن سال ۸٬۲۴۲ عنوان جدید عرضه کرده و ۹۳ هزار عنوان در دسترس کاربرانش است؛ ۷۹ هزار تای آن کتاب متنی است. قفسهٔ بزرگ خوانندهٔ زیادی جذب میکند، ولی کتاب شما هم باید میان همین ۷۹ هزار عنوان دیده شود.
فروش کتاب الکترونیکی در کتابراه چه شرایطی دارد؟
کتابراه برای مؤلف هم ثبت‌نام جداگانه دارد. در صفحهٔ نشر الکترونیک کتابراه آمده که ناشران و مؤلفان می‌توانند ثبت‌نام کنند و بعد از ثبت‌نام، کتابراه با آن‌ها تماس میگیرد.
شرایطی که این صفحه اعلام کرده:
- سهم صاحب اثر «تا ۷۰ درصد» از فروش کتاب است. کلمهٔ «تا» سقف را نشان می‌دهد و عدد قرارداد شما ممکن است کمتر باشد.
- کتابراه برای تولید و انتشار نسخهٔ الکترونیک هزینه‌ای نمی‌گیرد.
- تسویه ماهانه است و ناشر آمار فروش را لحظه‌ای در پنل می‌بیند.
همین صفحه از بیش از ۱۰ میلیون کاربر و بیش از ۱۵۰۰ ناشر نام می‌برد. این اعداد را خود کتابراه اعلام کرده و منبع مستقلی برایشان در دست نیست.
فروش کتاب الکترونیکی در طاقچه با فروش مستقیم چه فرقی دارد؟
فرق اصلی این است که چه کسی خواننده را پیدا میکند. در اپلیکیشن، کتاب در قفسهٔ سرویسی قرار میگیرد که از قبل کاربر دارد. فروش مستقیم یعنی کتاب را با لینکی بفروشید که خودتان در کانال یا صفحهٔ خودتان می‌گذارید؛ خریدار از مخاطبان خود شما می‌آید.
دو مسیر را با معیارهای یکسان کنار هم بگذارید:
اپلیکیشن‌های کتاب (طاقچه، فیدیبو، کتابراه)
- پیدا کردن خواننده: با اپلیکیشن است؛ کتاب در جست‌وجو و دسته‌بندی‌ها جلوی کاربرانی می‌آید که شما را نمی‌شناسند.
- شرط ورود: معمولاً ناشر و مجوز؛ فیدیبو فقط با ناشر دارای پروانه کار میکند.
- قیمت: در فیدیبو با ناشر است و در بقیه هم طبق قرارداد تعیین میشود.
- سهم شما: طبق قرارداد؛ صفحه‌های رسمی از «۵۰ درصد از سهم فروش» در سنجاق تا «تا ۷۰ درصد» در کتابراه نوشته‌اند.
- رابطه با خریدار: خریدار مشتری اپلیکیشن است و معمولاً راهی برای تماس مستقیم با او ندارید.
- محافظت از فایل: کتاب داخل اپلیکیشن خوانده میشود؛ فیدیبو و کتابراه در صفحه‌هایشان از رمزگذاری و جلوگیری از کپی نوشته‌اند.
فروش مستقیم با لینک
- پیدا کردن خواننده: با خودتان است؛ از کلاس و کانال خودتان.
- شرط ورود: فایل آماده و ابزاری که پرداخت و تحویل فایل را انجام دهد.
- قیمت: خودتان تعیین می‌کنید؛ تخفیف یا نسخهٔ رایگان هم تصمیم خودتان است.
- سهم شما: به ابزار فروش بستگی دارد؛ در بایداکس ۷۰ درصد هر فروش به کیف پول فروشنده می‌رسد.
- رابطه با خریدار: خریدار از مخاطبان خودتان است و برای کتاب بعدی هم همان‌جا می‌ماند.
- محافظت از فایل: خریدار PDF را دانلود میکند و اگر فایل محافظت نشود، راحت دست‌به‌دست میشود.
انتخاب به وضع خودتان بستگی دارد. کسی که هنوز مخاطبی ندارد، از راه اپلیکیشن به دست غریبه‌ها می‌رسد. اما با صدها شاگرد یا عضو کانال، فرستادنشان به اپلیکیشن یعنی برای خواننده‌ای که خودتان آورده‌اید هم سهم بدهید و ندانید چه کسی خریده است.
فروش مستقیم کتاب الکترونیکی برای چه کسی جواب می‌دهد؟
فروش مستقیم برای کسی جواب می‌دهد که خواننده‌اش را می‌شناسد. مثلاً معلمی که کتاب کار درسش را به شاگردان خودش می‌فروشد، مدرس کنکوری که کانال دارد، یا نویسندهٔ کتابی تخصصی که مخاطبانش در یک انجمن جمع‌اند. این افراد خواننده دارند؛ نگرانی‌شان بیشتر این است که فایل بعد از اولین فروش در گروه‌ها پخش شود.
فایل PDF ساده را هر خریداری می‌تواند فوروارد کند. واترمارک اختصاصی یعنی روی نسخهٔ هر خریدار مشخصات خود او نوشته شود تا اگر نسخهای جایی پخش شد، معلوم باشد متعلق به کدام خریدار است. این کار جلوی کپی را صددرصد نمی‌گیرد، اما خریدار می‌داند اسمش روی فایل است و اگر فایل پخش شود، منشأ آن پیدا میشود. سازوکارش را در واترمارک PDF چیست و چرا یک مهر ساده کافی نیست ببینید.
بایداکس (BuyDocs) وب‌سرویسی برای همین مسیر است. ویترین یا فهرست عمومی کتاب ندارد و کسی در آن دنبال کتاب نمی‌گردد. PDF را بارگذاری می‌کنید، قیمت می‌گذارید و لینک صفحهٔ محصول را برای مخاطبان خودتان می‌فرستید. هر خریدار نسخهٔ واترمارک‌شده با مشخصات خودش را میگیرد و اگر کتاب به احراز هویت خریدار نیاز دارد، آن را هم می‌توانید فعال کنید. مراحل کار در راهنمای بایداکس آمده است.
یک حساب ساده با عدد
فرض کنید کتاب را ۱۵۰٬۰۰۰ تومان قیمت گذاشته‌اید و ۴۰ نفر از اعضای کانالتان آن را می‌خرند. فروش کل ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان میشود و با سهم ۷۰ درصدی، ۴٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان به کیف پولتان می‌رسد.
در اپلیکیشن، عدد تعیین‌کننده تعداد خواننده‌هایی است که شما را نمی‌شناسند و کتاب را آنجا پیدا می‌کنند. این عدد را از قبل نمی‌شود دانست، پس دو مسیر را فقط با درصد سهم نمی‌شود مقایسه کرد.
میشود کتاب را هم در طاقچه فروخت و هم مستقیم؟
بله، اگر قراردادتان اجازه بدهد. پیش از امضا ببینید حق نشر الکترونیکی بهصورت انحصاری واگذار میشود یا نه، برای چه مدتی و برای کدام قالب‌ها. این ابهام تازه نیست: گزارش خبرگزاری مهر دربارهٔ حقوق مؤلف و ناشر (خرداد ۱۳۹۷) یادآوری کرده که در برخی قراردادها وضعیت انتشار دیجیتال و صوتی کتاب مشخص نشده است.
یک راه ترکیبی می‌تواند این باشد:
- کتاب اصلی در اپلیکیشن می‌ماند تا خواننده‌های تازه پیدایش کنند.
- برای مخاطبان خودتان چیزی می‌فروشید که در اپلیکیشن نیست؛ مثلاً کتاب کار همراه یا پاسخ تشریحی تمرین‌ها.
- در کانالتان هر دو را معرفی می‌کنید و خواننده انتخاب میکند.
معلم‌ها برای پیدا کردن همین محصول‌های همراه می‌توانند از فهرست فایل‌هایی که معلم می‌تواند بفروشد کمک بگیرند.
چطور بین طاقچه، فیدیبو و فروش مستقیم انتخاب کنیم؟
این پنج سؤال را به ترتیب جواب بدهید:
- خواننده‌های امروزتان کجا هستند؟ اگر کانال یا کلاس فعال دارید، فروش مستقیم از همان روز اول خریدار دارد. اگر ندارید، اپلیکیشن راه دیده شدن است.
- ناشر و مجوز دارید؟ بدون ناشر، فیدیبو فقط از طریق یک ناشر دارای پروانه در دسترس است و در طاقچه باید از مسیر سنجاق بروید. کتابراه ثبت‌نام مؤلف دارد.
- می‌خواهید خریدارها کنار خودتان بمانند؟ اگر قرار است برای کتاب بعدی در کانال خودتان باخبر شوند، فروش مستقیم این رابطه را نگه می‌دارد.
- قیمت را خودتان می‌خواهید تعیین کنید؟ در اپلیکیشن، قیمت طبق قرارداد و معمولاً با ناشر تعیین میشود.
- قرارداد را خوانده‌اید؟ سهم دقیق، مبنای محاسبهٔ آن، انحصاری بودن و مدت قرارداد را کتبی بگیرید.
سوالات متداول
آیا بدون ناشر میشود کتاب را در طاقچه منتشر کرد؟
بله، از طریق نشر سنجاق که ناشر وابسته به طاقچه است و طبق وبلاگ طاقچه آماده‌سازی کتاب و مجوزهای ارشاد را برای نویسنده انجام می‌دهد. طاقچه کل مسیر را حدود سه ماه اعلام کرده است.
سهم نویسنده در طاقچه، فیدیبو و کتابراه چقدر است؟
سهم نویسنده در هر اپلیکیشن را قرارداد تعیین میکند؛ سنجاق «۵۰ درصد از سهم فروش در طاقچه» و کتابراه «تا ۷۰ درصد» را اعلام کردهاند. صفحهٔ همکاری فیدیبو درصدی اعلام نکرده و آنجا سهم شما در قرارداد با ناشرتان مشخص میشود.
میتوانم کتابی را که در طاقچه یا فیدیبو هست، مستقیم هم بفروشم؟
فقط اگر قرارداد نشر، حق انتشار الکترونیکی را بهصورت انحصاری به ناشر یا اپلیکیشن واگذار نکرده باشد. پیش از هر فروش مستقیم، بند مربوط به حق نشر دیجیتال را بخوانید یا از ناشر کتبی بپرسید.
فروش مستقیم PDF جلوی کپی شدن کتاب را میگیرد؟
هیچ فایل PDFی صددرصد کپیناپذیر نیست، اما واترمارک اختصاصی هر خریدار باعث میشود اگر نسخهای پخش شد، معلوم باشد متعلق به کدام خریدار است. در بایداکس هر خریدار نسخهٔ مخصوص خودش را با مشخصات خودش میگیرد.
کدام مسیر برای معلم و مدرس مناسب‌تر است؟
برای معلم یا مدرسی که شاگرد و کانال فعال دارد، فروش مستقیم مناسب‌تر است، چون خریدارها همین حالا در دسترس او هستند و قیمت را هم خودش تعیین میکند. برای رسیدن به خواننده‌های تازه در سراسر کشور، عرضهٔ کتاب در اپلیکیشن‌ها هم ارزش امتحان دارد.
اگر مخاطب دارید و می‌خواهید کتاب الکترونیکی‌تان را با لینک خودتان بفروشید، از شروع فروش در بایداکس اولین محصولتان را بسازید و لینکش را در کانال بگذارید. برای کتابی که در اپلیکیشنی هم عرضه شده، اول بند حق نشر الکترونیکی قرارداد را بخوانید.